Tien punten: pleidooi voor “Star Wars Episode I: The Phantom Menace” (film, VS, 1999)

Deze post is de eerste in een serie, waarin ik het tegen de gevestigde orde op neem. Hoe? Door de consensus te weerleggen, dat de originele Star Wars-trilogie briljant is en de prequel-trilogie abominabel. Mijns inziens is dit niet zo. Op z'n minst is deze opinie erg overdreven. Diverse punten van kritiek waarmee de prequels als minderwaardig worden afgedaan, zijn namelijk net zo goed op de originele films van toepassing. Ook niet alle vindingen uit de originele films zijn even briljant en soms in de prequels zelfs beter.
 
Tien Punten

First and foremost: Episode I is GEEN slechte film. Okay, het is wel is één van de minder sterke Star Wars-delen. Er zijn duidelijke redenen aan te wijzen waarom "The phantom menace" (TPM) op bepaalde vlakken niet haalt bij "The empire strikes back" (TESB).

Maar Is het een daarom slechte film? In tegenstelling tot wat veel Star Wars-"fans" je willen doen geloven: Nee!

Van Episode I is perfect als volwaardig Star Wars-deel te genieten. Als je echt iets slechts wilt zien, kijk dan maar naar de "Holiday special" en de "Ewoks"-films. 

Luister niet naar de haters. Het zijn vooral luie fundamentalistische cynici die TPM het verst de grond in proberen te stampen. Een pleidooi voor "Star Wars – Episode I: The Phantom Menace" in tien punten:

 
[+] Acteurs    
Star Wars kijk je niet voor de acteerprestaties. Die werden door critici in 1977 al verguisd, met o.a. dank aan Mark Hamill (Luke) en Carrie Fisher (Leia). TPM wijkt niet van dit stramien af. Maar net zoals sommige opvallende rollen in "A new hope" (Alec Guiness, Peter Cushing), zit er ook daadwerkelijk talent in TPM! De rollen van Liam Neeson (Qui-Gon Jinn), Ian McDiarmid (Palpatine) en Samuel Jackson (Mace Windu) zijn een genot om te zien in deze film.   Acteurs
     
[+] Digitale 'performances'    
Ook de meeste niet-menselijke personages maken nog steeds indruk, zoals vanouds. Niet allemaal, maar dat is ook nooit zo geweest. De verschijningen van Maul, Watto, Sebulba, Jabba, enzovoorts, maken de mindere optredens meer dan goed. En geef toe: ook al zijn Jar-Jar, Boss Nass en de Podrace-verslaggevers irritant, ze zijn uitermate knap gemaakt en hebben het tijdperk van CGI-hoofdrolspelers in films ingeluid.   Watto
     
[+] Visuals    
Hey, kom op, het is Star Wars! Niet alleen zijn de visuals top, ze zijn zelfs beter dan in eerdere films. Mooiere omgevingen, ruimtebeelden, speciale effecten, kostuums, etcetera krijg je in een film niet te zien! De wiebelende decors, krakkemikkige miniaturen, gerecyclede plastic maskers en andere compromissen uit de oude films, zie je in TPM niet meer.   Battle of Naboo
     
[+] Locaties
   
In de originele trilogie werd regelmatig gehint naar het weidse van het universum. Het enige wat je echter te zien kreeg, waren woestijn-, ijs- en oerwoudplaneten. In TPM is er ook weer die welbekende woestijnplaneet, maar eindelijk zijn er ook op indrukwekkende wijze verschillende beschavingen te zien, zoals het klassieke Naboo en stadplaneet Coruscant. Ook het Podrace-stadion, de Jedi-tempel en de Senaat zien er fenomenaal uit. Zeker vergeleken met de grauwe en kleine interieurs uit eerdere delen.
  Coruscant
     
[+] Actie
   
Star Wars gaat over Goed Tegen Kwaad. Deze geschillen worden niet opgelost door een stevige discussie, dus is er het nodige fysieke conflict. En zoals we van de serie gewend zijn, gebeurt dit op spectaculaire wijze. De ruimtegevechten zien er prachtiger uit dan voorheen, evenals de voor SW zo herkenbare lightsaber-gevechten en natuurlijk hét actiemoment waar TPM om bekend staat: de Podrace.
  Podrace
     
[+] Muziek
   
Een Star Wars-film is geen Star Wars-film, wanneer er weinig aandacht aan de muziek is besteed. Voornamelijk epische thema's waar componist John Williams om bekend staat, afgewisseld met meer ingetogen stukken en soms een vrolijk wijsje zoals in de oude films langskwam in de Cantina, Jabba's paleis en het Ewok-dorp. The Phantom Menace gaat verder volgens hetzelfde stramien, inclusief nieuw episch thema ("Duel of the Fates"), verwijzingen naar ouder werk ("Anakin's theme" heeft een hint naar "The imperial march") en een niet-klassiek feestnummer ("Augie's great municipal band"). Laatstgenoemde heeft een briljante wrange ondertoon, doordat het eigenlijk een aangepaste versie is van het stuk "The emperor" uit "Return of the Jedi").
  Duel of the Fates
     
[+] Herkenbaarheid
   
Voor 'gewone' liefhebbers van Star Wars was het al bijzonder om een nieuwe film te zien, vol met herkenbare elementen uit de originele drie films. Natuurlijk zijn er de ruimteschepen, lichtzwaardgevechten, exotische wezens, locaties en monsters, politiek gekonkel en goed tegen kwaad. Maar voor de echte fans heeft men bij Lucasfilm nog eens extra moeite gedaan om de film nog eens extra vol te stoppen met subtiele herkenbaarheden. Het hierboven genoemde voorbeeld over de muziekstukken is er al één van, maar TPM zit vol subtiele 'kadootjes' voor de kenners: de Senate guards, de cijfers 327 en 1138, Warwick Davis, Wookiees, de "Wilhelm scream", de "bad feeling"-quote, het dubbele lichtzwaard uit de comics, de planeet Coruscant, de Landspeeder, enzovoorts.
  Senate guards
     
[+] Vertelling
   
Het verhaal van The Phantom Menace is niet super. Hiermee past het geheel in de lijn van eerder gemaakte delen, waarvan het verhaal niet meer behelsde dan 'boerenjongen wordt uitverkorene en verslaat tirannie', aangekleed met diverse vertragende subplotjes. De film kan verwarrend overkomen, doordat de vertelling een moeilijke balans heeft tussen inleidend hoofdstuk en een op zichzelf staand verhaal. Wat men wel knap voor elkaar heeft zijn de vooruitblikken naar latere gebeurtenissen. Palpatine's manipulaties en de opkomst van de Sith zijn knap geconstrueerd. Er zijn hints dat de Jedi-orde op uitsterven staat. Anakin's vaardigheden als piloot werden in Episode IV al vernoemd en zijn verworden tot essentieel plotelement, net als de toekomst die verschillende personages in hem zien.

  Opening scroll
     
[+] Klassiek
   
Star Wars stond vóór Episode I al garant voor klassieke quotes, personages en andere elementen die hun weg vonden naar de echte wereld. "The phantom menace" voegde daar lekker nog wat aan toe. Darth Maul wordt bijna door iedereen herkend, Samuel L. Jackson werd ook bij een mainstreampubliek bekend, de Pod race is nog steeds één van de beste racescènes in de filmgeschiedenis en "Duel of the fates" mag zich onder de bekendste Star Wars-themanummers scharen.

  Darth Maul
     
[+] Invloed
   
Ook achter de schermen had de film invloed op allerlei vlakken. Voorheen was een "Prequel" een relatief onbekend begrip, maar na 1999 werd het een bekend fenomeen. Ook experimenteerde men al met digitaal filmen, wat de weg baande voor het later wijdverspreide gebruik van digitale opname-apparatuur. Tenslotte werden dankzij Episode I de carrières van Ray Park, Keira Knightley en de crew van "Mythbusters" gelanceerd. Ook werd de weg gebaand voor succesvolle spin-offs zoals de "The old republic"-games en literatuur, de boeken "Shatterpoint" en "Shadow Hunter" en de comics "Jedi VS. Sith" en "Republic".

  Knights of the old republic

Conclusie: "The phantom menace" is geen briljante film, maar op bepaalde vlakken zéker als meesterwerk te beschouwen. Het meest voorkomende argument, dat men bepaalde dingen graag anders had gezien aan de hand van de originele trilogie, gaat niet op: De visie van fans op Star Wars is echt niet belangrijker dan de visie van de bedenker, George Lucas. Dat Lucas' vondsten niet allemaal even briljant zijn, is al sinds 1977 zo. Pech.

[ Waardigheid van “The phantom menace” als volwaardige Star Wars-film, 0 tot 10: ]

10

3 thoughts on “Tien punten: pleidooi voor “Star Wars Episode I: The Phantom Menace” (film, VS, 1999)

  1. Leuk, maar je kunt van de slechte kanten net zo'n 10-puntenlijstje maken. Voor mij overheerst toch vooral het gevoel dat ik over hou als de film afgelopen is. En dan  sijpelt behoorlijk wat irritatie door de adrenalinerush van The Duel of the Fates heen, veroorzaakt door Jake Lloyd, Jar Jar, kromme dialogen, overdreven moralistische insteek en, zeker bij de laatste viewing, ergernis over het zogenaamde 'wondermiddel' 3D.
    Wel leuk dat je weer lekker rebels tegen de stroming in wil zwemmen. Of, zoals Snipes al zei in de cultfilm Blade: "Some motherfuckers are always trying to ice-skate uphill."

    • Klopt, het is inderdaad net zo makkelijk om een slechtepuntenlijst te maken van TPM. Of van eender welke Star Wars-film. Was alleen een beetje klaar met die oneindig herhalende stroom van negatieve beschouwingen van TPM op het internet, dus vond het tijd voor een weerwoordje. Even m’n geek-hart luchten.

      En begrijp me niet verkeerd hoor: TPM is ook nog steeds mijn minst favo SW-film, omdat ik het het minst goede deel uit de saga vind. Net als bij vele anderen, alleen zal ik blijven volhouden dat men ‘minst goede’ niet moet verwarren is met ‘verschrikkelijk slechte’. Het is eerder een film die een 6 verdient dan een 1. Maar zeker geen 10.

      Het 3D heb ik even buiten beschouwing gelaten. Voegde inderdaad niet veel toe, maar dan zou je alles opnieuw moeten gaan filmen, want de originele film bestaat nu eenmaal uit 2D-composities. En hoewel het niet super-indrukwekkend was, vond ik het wel knap gedaan. En de digi-Yoda was zelfs een verbetering tegenover die lelijke pop!

  2. Pingback: Machiel Hulsbosch » 2012

Geef een reactie